CentOS Nedir? Kullanım Alanları ve Kurulum Rehberi
CentOS sunucu ortamları için tercih edilen, ücretsiz ve açık kaynaklı bir Linux dağıtımıdır; özellikle web sunucusu, veritabanı ve kurumsal uygulamaları güvenli ve kararlı bir şekilde çalıştırmak isteyenler için idealdir. 2020 sonrasında gelen değişikliklerle birlikte CentOS Stream modeli, RHEL ekosisteminde farklı bir rol üstlenmiştir; bu rehber temel bilgiler, kurulum adımları ve...
- 1. Centos nedir? / Hakkında Bilgiler
- 2. CentOS nasıl kurulur? / Adım Adım Kurulum
- 2.1. ISO dosyasını indirin
- 2.2. Kurulum ortamını hazırlayın
- 2.3. Sunucuyu ISO/USB ile başlatın
- 2.4. Kurulum menüsünden CentOS’u başlatın
- 2.5. Dil ve klavye ayarlarını seçin
- 2.6. Disk bölümlendirmesini yapın
- 2.7. Ağ ve host adını yapılandırın
- 2.8. Yazılım ve paket seçimi yapın
- 2.9. Kurulumu başlatın
- 2.10. Sunucuyu yeniden başlatın ve ilk oturumu açın
- 3. CentOS ile ilgili bilinmesi gerekenler
- 4. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- 4.1. Centos nedir, ne için kullanılır?
- 4.2. CentOS ücretli mi?
- 4.3. CentOS yerine hangi alternatifleri kullanabilirim?
CentOS sunucu ortamları için tercih edilen, ücretsiz ve açık kaynaklı bir Linux dağıtımıdır; özellikle web sunucusu, veritabanı ve kurumsal uygulamaları güvenli ve kararlı bir şekilde çalıştırmak isteyenler için idealdir. 2020 sonrasında gelen değişikliklerle birlikte CentOS Stream modeli, RHEL ekosisteminde farklı bir rol üstlenmiştir; bu rehber temel bilgiler, kurulum adımları ve dikkat edilmesi gereken noktaları bir arada sunar.
Centos nedir? / Hakkında Bilgiler
CentOS (Community ENTerprise Operating System), RHEL ile uyumlu, kararlı ve uzun süreli destek sunmayı hedefleyen bir Linux dağıtımıdır. Uzun yıllar boyunca hosting firmaları, veri merkezleri ve kurumsal şirketler tarafından web sunucuları (Apache, Nginx), veritabanları (MySQL, MariaDB, PostgreSQL) ve uygulama sunucuları için tercih edilmiştir.
Önemli not: 2020 sonunda klasik CentOS Linux sürüm modeli durduruldu ve CentOS Stream adında, RHEL öncesi test niteliğinde bir sürüme geçildi; bu değişiklik dağıtımın stabilite ve yayın modeli açısından farklı beklentiler doğurdu. Daha teknik bilgiler için resmi kaynakları inceleyin: CentOS Resmi Sitesi. İlgili içerikler için ayrıca: Genel kategorisine bakabilirsiniz.
CentOS nasıl kurulur? / Adım Adım Kurulum
ISO dosyasını indirin
CentOS veya CentOS Stream için ilgili ISO dosyasını resmi siteden indirin. Sunucunuz için uygun mimariyi (genelde x86_64) seçin.
Kurulum ortamını hazırlayın
Eğer fiziksel sunucuya kurulum yapacaksanız USB bellek hazırlamanız gerekir; sanal sunucu (VPS) kullanıyorsanız genelde bulut panelinden CentOS imajını seçmek yeterlidir.
- Fiziksel kurulum:
- Bir USB bellek hazırlayın.
- Rufus, balenaEtcher gibi bir araçla ISO’yu USB’ye yazdırın.
- Sanal sunucu: Bulut panelinden CentOS imajını seçip başlatın.
Sunucuyu ISO/USB ile başlatın
Sunucuya USB’yi takın ve BIOS/UEFI üzerinden Boot Order ayarını değiştirip USB veya ISO’dan başlatın.
Kurulum menüsünden CentOS’u başlatın
Açılan ekranda “Install CentOS” benzeri seçeneği seçin ve kurulumu başlatın.
Dil ve klavye ayarlarını seçin
Türkçe arayüz ve Türkçe Q klavye tercih ediyorsanız ilgili seçenekleri işaretleyin ve devam edin.
Disk bölümlendirmesini yapın
“Installation Destination” ekranından kurulacak diski seçin; ister otomatik bölümlendirme, ister manuel (LVM, RAID vb.) yapılandırmasını tercih edebilirsiniz.
- Kurulacak diski seçin.
- Otomatik veya manuel bölümlendirme seçeneklerinden uygun olanı onaylayın.
Ağ ve host adını yapılandırın
Network sekmesinden ağ bağlantısını etkinleştirin ve sunucu için anlamlı bir hostname atayın (ör. web1.example.com).
- Ağ bağlantısı: DHCP veya statik IP yapılandırmasını yapın.
- Hostname: Anlamlı bir sunucu adı belirleyin.
Yazılım ve paket seçimi yapın
“Software Selection” ekranından sunucunun rolüne uygun paket profillerini seçin.
- Minimal Install (sadece temel sunucu)
- Server with GUI (grafik arayüzlü sistem)
Kurulumu başlatın
“Begin Installation” butonuna tıklayın. Kurulum sürerken yönetici hesap bilgilerini ayarlayın.
- Root şifresi: Kurulum sırasında root parolasını belirleyin.
- Kullanıcı hesabı: İsterseniz ek kullanıcı oluşturun.
Sunucuyu yeniden başlatın ve ilk oturumu açın
Kurulum tamamlandığında sistemi yeniden başlatın ve USB/ISO’yu çıkarın. Ardından root veya oluşturduğunuz kullanıcı ile oturum açın ve güncellemeleri yükleyin.
- Güncellemeleri yüklemek için: yum update veya dnf update komutunu çalıştırın.
- Artık web sunucusu, veritabanı ve diğer servisleri kurup yapılandırabilirsiniz.
CentOS ile ilgili bilinmesi gerekenler
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Destek modeli değişimi | Klasik CentOS Linux, RHEL’in birebir yeniden derlenmiş sürümüydü; artık CentOS Stream, RHEL öncesi rolling tarzı bir modelle çalışıyor. |
| Stabilite beklentisi | Kurumsal, ultra stabil ortamlar için bazı firmalar AlmaLinux veya Rocky Linux gibi RHEL uyumlu dağıtımlara geçiş yapıyor. |
| Paket yöneticisi | CentOS 7’de yum, daha yeni sürümlerde dnf kullanılıyor; paket kurarken bu farkı göz önünde bulundurun. |
| Uzun süreli kullanım | Sunucunun yıllarca açık kalması planlanıyorsa LTS sürüm ve destek tarihlerini kontrol edin. |
| Kaynak tüketimi | Grafik arayüzsüz (minimal) kurulum, RAM ve CPU tüketimini ciddi oranda düşürür; sunucular için genelde minimal kurulum tercih edilir. |
| Güvenlik |
Kurulum sonrası yapılması gerekenler:
|
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Centos nedir, ne için kullanılır?
CentOS, özellikle sunucu ortamları için tasarlanmış, RHEL uyumlu ve ücretsiz bir Linux dağıtımıdır. Web siteleri, veritabanları ve kurumsal uygulamaları barındırmak için yaygın şekilde kullanılır.
CentOS ücretli mi?
Hayır, CentOS ve CentOS Stream tamamen ücretsizdir. Ticari destek istenirse RHEL veya benzeri ücretli çözümler tercih edilebilir.
CentOS yerine hangi alternatifleri kullanabilirim?
RHEL uyumlu alternatifler arasında en çok AlmaLinux, Rocky Linux ve geleneksel olarak Ubuntu Server tercih edilir. Bu dağıtımlar da ücretsizdir ve geniş topluluk ile ticari destek seçeneklerine sahiptir.
