Uptime Nedir, Oranı Nasıl Hesaplanır?
Uptime, bir sistemin veya hizmetin ne kadar süre boyunca kesintisiz şekilde çalıştığını ifade eder. Yani bir sunucunun ya da web sitesinin kullanıcıya hizmet verebildiği süredir. Genellikle yüzdelik (%) oranla ifade edilir ve yıl, ay ya da hafta gibi zaman dilimleri üzerinden hesaplanır. Basitçe anlatmak gerekirse; Bir sunucu 1 yıl boyunca...
Uptime, bir sistemin veya hizmetin ne kadar süre boyunca kesintisiz şekilde çalıştığını ifade eder. Yani bir sunucunun ya da web sitesinin kullanıcıya hizmet verebildiği süredir. Genellikle yüzdelik (%) oranla ifade edilir ve yıl, ay ya da hafta gibi zaman dilimleri üzerinden hesaplanır.
Basitçe anlatmak gerekirse;
- Bir sunucu 1 yıl boyunca hiç kapanmadan çalıştıysa %100 uptime‘a sahiptir.
- Eğer yılda 8 saatlik bir kesinti yaşanırsa, uptime oranı %99.9 olur.
Neden Uptime Önemlidir?
Bir web sitesinin veya uygulamanın ne kadar süreyle erişilebilir olduğu, doğrudan kullanıcı memnuniyetini, marka güvenilirliğini ve gelirleri etkiler.
Uptime’ın önemli olmasının nedenleri şunlardır:
- Kullanıcı deneyimi: Sürekli kesintiye uğrayan bir web sitesi kullanıcıyı kaybeder.
- SEO etkisi: Google, sık sık kapalı olan siteleri arama sonuçlarında geriye düşürür.
- Güven kaybı: E-ticaret sitelerinde kesinti, doğrudan gelir kaybına neden olur.
- Marka itibarı: Sürekli hizmet veren bir sistem, profesyonellik algısı oluşturur.
Örnek: Bir e-ticaret sitesinde her 1 dakikalık kesinti binlerce TL’lik kayba neden olabilir.
Uptime Oranı Nasıl Hesaplanır?
Uptime oranı, sistemin ne kadar süre çalıştığına göre yüzdelik olarak hesaplanır. Aşağıdaki formül kullanılır:
Uptime (%) = [(Toplam Süre – Kesinti Süresi) / Toplam Süre] × 100
Örnek Hesaplama
- Yıl boyunca toplam süre: 365 gün x 24 saat = 8.760 saat
- Kesinti süresi: 4 saat
- Uptime = [(8760 – 4) / 8760] × 100 = %99.954
Yaygın Uptime Seviyeleri ve Anlamları
| Uptime Oranı | Yıllık Kesinti Süresi |
| %99.0 | 87.6 saat |
| %99.5 | 43.8 saat |
| %99.9 | 8.76 saat |
| %99.99 | 52.56 dakika |
| %99.999 | 5.26 dakika |
“Five nines” (yani %99.999) ifadesi, en yüksek hizmet kalitesini simgeler.
Downtime Nedir?
Downtime, uptime’ın tam tersidir. Yani sistemin çalışmadığı, kullanıcıya hizmet veremediği süreye denir.
Downtime nedenleri şunlardır:
- Sunucu arızası,
- Donanım veya yazılım hatası,
- Planlı bakım çalışmaları,
- DDoS gibi siber saldırılar,
- Elektrik veya internet kesintileri.
Yüksek uptime, düşük downtime anlamına gelir. Bir sistem %99.9 uptime sunuyorsa yılda sadece 8 saatten az bir kesinti yaşanabilir.
Uptime Takibi Nasıl Yapılır?
Sistem yöneticileri uptime takibini yapmak için çeşitli araçlar ve servisler kullanır.
En popüler uptime izleme araçları şunlardır:
- UptimeRobot: Ücretsiz ve ücretli sürümleri vardır, 1 dakikalık aralıklarla izleme yapar.
- Pingdom: Detaylı raporlama sunar, kullanıcı dostudur.
- StatusCake: Erişilebilirlik ve yanıt süresi takibi sağlar.
- Nagios: Kurumsal çözümler için uygundur, ileri düzey yapılandırmalar yapılabilir.
Bu araçlarla;
- Sistemin ne zaman kapandığını görebilirsiniz.
- Ne kadar sürede tekrar aktif olduğunu takip edebilirsiniz.
- Kesinti raporlarını saklayabilirsiniz.
